Woningnood is toegenomen ondanks bouw van 30.000 huizen

Nieuwbouw in de Houthavens                                                                                                          BEELD EVA PLEVIER

De groeiende woningnood is vooral veroorzaakt door de enorme instroom van buitenlandse werknemers. Die was veel groter dan verwacht, zo blijkt uit het tweejaarlijkse onderzoek Wonen in de Metropoolregio Amsterdam. De instroom is groter dan de uitstroom, al is vooral het aantal vertrekkende gezinnen naar een plek buiten de regio toegenomen, met een kwart tot 1700.

Ook binnen de regio verhuisden gezinnen. Vanuit Amsterdam vertrokken 900 gezinnen naar een gemeente in de buurt, zoals Amstelveen of Haarlem. De belangrijkste reden om te verhuizen is dat mensen rustiger en betaalbaar willen wonen.

Half miljoen euro

De huizenprijzen zijn flink gestegen. Nieuwe huurders betalen in de vrije sector gemiddeld 1290 euro per maand aan kale huur. Dat is 223 euro meer dan zittende huurders. Dit betekent dat de verhuurders de prijs flink omhoog doen na een verhuizing. De gemiddelde verkoopprijs van een huis nadert in Amsterdam de half miljoen. In Gooise Meren en Amstelveen ligt de prijs al boven de vijf ton en in Haarlem op ruim vier ton. In Zaanstad ligt de verkoopprijs iets onder de drie ton.

Corona verlicht woningnood

De coronacrisis zal effect hebben op de huizenmarkt en de woningnood enigszins verlichten, maar niet wegnemen. Sinds de uitbraak van de pandemie is de Amsterdamse bevolking gekrompen, doordat expats en internationale studenten thuis blijven. De Metropoolregio verwacht dat de vraag naar een woning in groot-Amsterdam evenwel groot blijft.

Verzet tegen ‘asociale’ huurverhoging neemt toe

Verzet tegen ‘asociale’ huurverhoging door corporaties neemt toe
Duizenden Amsterdamse huurders eisen een tijdelijke stop op huurverhogingen. Door corona hebben veel mensen minder inkomsten. Minister Ollongren voelt niets voor een bevriezing.

Uit het Parool | Michiel Couzy | mei 2020

 

 

Mariël van den Bos is fluitiste bij het Metropole Orkest en vult haar salaris aan met muziekles en optredens. Door de coronacrisis is dit allemaal stilgevallen en is haar inkomen met zeker 35 procent gedaald. Maar de huur van haar corporatie­woning in Oost gaat per 1 juli met 6,2 procent omhoog. Dat scheelt enkele tientjes per maand, die ze nu niet kan missen. “Ik heb moeite om rond te komen,” zegt ze.

Yuri Vriesema is zelfstandig copywriter en krijgt door de crisis geen nieuwe opdrachten meer. Zijn huur gaat 4 procent omhoog. “Dat is 30 euro per maand. Op zich is dat nog wel te rege­len, maar ik vind het asociaal dat corporaties enkele weken na de lockdown de huren verhogen.”

Bij de Woonbond komen honderden telefoontjes binnen over de aanstaande huurverhogingen in coronatijd. “Mensen maken zich ongelooflijk veel zorgen,” zegt de woordvoerder.

Het gaat om huurders in zowel de vrije sector als bij corporaties. Corporaties mogen de huren gemiddeld met 3,1 procent verhogen, met uitschieters naar boven en naar beneden. Voor particuliere verhuurders geldt slechts het moreel appèl dat minister Kajsa Ollongren heeft gedaan om rekening te houden met de economische crisis. Zij zal wel een wet indienen voor een maximale huurstijging in de vrije sector in de toekomst: de inflatie plus 2,5 procent.

De vertegenwoordigers van huurders in de particuliere sector hebben verhuurders in een open brief gevraagd dit jaar geen verhoging door te voeren. Ook sociale huurders verenigen zich. Amsterdamse bewonerscommissies hebben namens duizenden huurders bij de corporaties geëist de aangekondigde huurverhogingen in te trekken. “Door corona is het armoede troef,” zegt Hanneke van Gent van bewonerscommissie 1013, die het initiatief heeft genomen. “Veel huurders hebben tijdelijke contracten of zijn zzp’er en hebben geen inkomen meer.” Huurdersvereniging Arcade, die de huurders van corporatie De Key vertegenwoordigt, heeft de oproep omarmd.

Coulance, maar wel betalen
Corporaties hebben besloten de huurstijging onverkort door te voeren. Egbert de Vries, directeur van de Amsterdamse koepelorganisatie AFWC, wijst erop dat veel huurders pensioen of cao-loon ontvangen en er niet op achteruitgaan. De corporaties gaan wel coulant om met huurders die in de problemen komen, al moet de huur uiteindelijk worden betaald. Vastgoedbelang, dat particuliere verhuurders vertegenwoordigt, zegt dat diverse leden de huren dit jaar niet of gematigd laten stijgen, of pas later innen.

Huurders hebben hun hoop gevestigd op een motie van SP-senator Tiny Kox, die minister ­Ollongren verzoekt een huurstop per noodmaatregel af te dwingen. Deze motie is aangenomen door de Eerste Kamer. Maar Ollongren voelt niets voor een huurbevriezing, omdat verhuurders dan minder kunnen investeren in bijvoorbeeld duurzaamheid. Wel gaat ze belemmeringen wegnemen voor corporaties om een tijdelijke huurkorting te geven.

Excessief hoog
SP-senator Kox is teleurgesteld dat de minister zijn motie niet uitvoert, net als zijn partijgenoot Laurens Ivens, wethouder in Amsterdam. “Ze maakt niet de beste beurt bij huurders in zwaar weer,” zegt Ivens. De maximale huurstijging van inflatie plus 2,5 procent vindt hij een ‘loze maatregel’. De inflatie kwam vorig jaar uit op 2,6 procent en dit betekent dat de huren met 5,1 procent mogen stijgen. Bovendien: als een bewoner plaatsmaakt voor een nieuwe huurder, kan de verhuurder een fikse verhoging doorvoeren en die benadeelt vooral starters. “Excessief hoge ­huren vragen kan nog steeds.”

Onderhuurders sociale woningen betalen steeds vaker woekerprijzen

Bij illegale onderverhuur van sociale woningen komen meer schrijnende gevallen aan het licht. Wanhopige woningzoekenden betalen woekerprijzen voor kleine kamertjes. De gemeente en corporaties willen de controles op fraude in sociale huurwoningen opvoeren.

Onderverhuurders vragen vaak 1500 euro of meer per maand, terwijl een sociale huurwoning maximaal 737 euro kost. Beeld ANP 

Vorig jaar hebben de corporaties in Amsterdam 773 huurcontracten ontbonden vanwege fraude. In 514 gevallen ging het om illegale onderverhuur, zo laten de Amsterdamse corporaties donderdag weten. Wat hierbij opvalt is een toename van de schrijnende gevallen. “Onderhuurders zijn vaak radeloos en betalen woekerprijzen,” zegt Jacqueline van Ham, directeur Klant en Woning bij corporatie Stadgenoot.

De onderverhuurders maken hierbij misbruik van de woningnood in Amsterdam. Mensen die hier heel graag willen wonen, omdat ze bijvoorbeeld een baan hebben gevonden, kunnen in Amsterdam nauwelijks aan een huis komen. Ze zijn bereid flink te betalen om toch ergens te wonen; dat is aantrekkelijker dan een hotel. Onderverhuurders vragen hierbij huren die normaal zijn in de vrije sector, denk aan 1500 euro of meer. De maximale huur die zij zelf aan corporaties betalen bedraagt 737 euro, dus ze boeken honderden euro’s winst per maand op hun sociale huurwoning.

Corporaties zien ook een toename van kamergewijze verhuur. Dan worden alle kamers in een woning apart verhuurd en vangen de hoofdbewoners drie of vier maandhuren. “En dan loopt het flink op,” aldus Pim de Ruiter van Stadgenoot.

Boete

Als een huurder wordt betrapt op illegale onderverhuur of andere fraude, dan raakt die zijn woning kwijt. Ook kan de gemeente een boete opleggen van maximaal 20.750 euro. De onderhuurder moet de woning zo snel mogelijk verlaten, al zetten corporaties mensen niet zomaar op straat.

In 2018 ontbonden de corporaties meer huurcontracten vanwege fraude: 821. De lichte afname is het gevolg van nieuwe privacyregels, waardoor corporaties gegevens van huurders bijvoorbeeld minder lang mogen bewaren en het lastiger is gegevens te delen met andere instanties. Dit alles maakt opsporing moeilijker.

Leegstand

Na illegale onderverhuur is leegstand de meest voorkomende vorm van woonfraude. Dit is het geval als huurders ergens anders wonen en hun sociale woning ondertussen aanhouden. Dit is niet toegestaan. In 2019 zijn 73 gevallen van leegstand opgespoord. De woning wordt dan teruggevorderd.

Controleurs troffen in 61 sociale huurwoningen hennepplantages aan en tien huizen werden gebruikt voor prostitutie. Vakantieverhuur is niet toegestaan in een sociale huurwoning. In 2019 zijn tien huurcontracten ontbonden omdat de bewoner de woning toch aan toeristen verhuurde.

De gemeente en corporaties willen de controles op woonfraude in sociale huurhuizen opvoeren. Zo zetten ze gezamenlijk nieuwe, zogenoemde combiteams in, die langs woningen gaan. Ook gaan beide partijen onderzoeken hoe ze data beter kunnen inzetten om fraude op te sporen. Na de zomer komt wethouder Laurens Ivens met een uitgewerkt plan.